Menüde Kalori ve Alerjen Bilgisi Zorunluluğu: Kim, Ne Zaman, Nasıl? (2026 Rehberi)

📋 Özetle

Restoran, kafe, pastane, otel restoranı ve yemekhane gibi toplu tüketim yerleri, sundukları yiyecek ve içeceklerin bileşenlerini (içindekiler) ve enerji değerini (kalori) tüketiciye göstermek zorunda. Alerjen bilgisi ise 1 Ocak 2020'den beri zaten zorunlu. Dayanak, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu'nun 41. maddesi; takvim 47. maddede. Ulusal zincirler için süre 1 Temmuz 2026'da doldu. Aynı ilde 3 ve üzeri şubesi olanlar için son tarih 31 Aralık 2026. Diğer tüm işletmeler bileşenleri 31 Aralık 2026'ya, kaloriyi 31 Aralık 2027'ye kadar göstermeli. Bilgiler menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekodla verilebilir; karekod tek başına yetmez, telefonu olmayan müşteriye istediğinde bilgi ayrıca sunulmalıdır.

Son güncelleme: 17 Eylül 2026. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özel yorum için bağlı olduğunuz il veya ilçe gıda kontrol birimine danışın.

1. Düzenleme Nedir, Dayanağı Ne?

Temel metin, 26 Ocak 2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği. Yönetmeliğin 48. maddesine göre gıda işletmecileri, Bakanlığın bu yönetmelik için yayımladığı kılavuzlardaki hükümlere de uymak zorunda. Yani kılavuz "tavsiye" değil, bağlayıcı.

Menüde bileşen ve kalori gösterme yükümlülüğü Kılavuz'un 41. maddesinde düzenleniyor; kılavuzun güncel sürümü Mart 2026 tarihli. Madde üç şeyi söylüyor:

Gıdanın adıyla birlikte, bileşiminde varsa alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisi verilir.
Tüketiciye sunulan gıdaların bileşenleri ve enerji değeri hakkında bilgilendirme yapılır.
Bilgi, kolayca görülecek ve okunacak şekilde menü, yazı tahtası, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlarla verilebilir. Karekod kullanılıyorsa bununla ilgili yazılı bir uyarı bulunmalıdır.

Uyum süreleri Kılavuz'un 47. maddesinde. Bakanlık Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün Haziran 2026 tarihli yazısı, Temmuz 2026'da TOBB aracılığıyla ticaret ve sanayi odalarına iletildi; yazıda işletmelerin "resmî kontrollerde sorun yaşamamaları" için bu hükümlere uyum konusunda bilgilendirilmesi istendi.

2. Kimleri Kapsıyor? "Toplu Tüketim Yeri" Ne Demek?

Bakanlığın tanımıyla toplu tüketim yeri; gıdanın tüketime hazır hale getirilip son tüketiciye sunulduğu, hazır yemek hizmeti veren işletmelerdir. Tanım mobil araçları, sabit ve hareketli tezgâhları da kapsar. Pratikte şu işletmelerin hepsi kapsamdadır:

Restoran, lokanta, fast-food ve kafeler
Pastane ve fırınların yerinde tüketim yapılan bölümleri
Otel restoranları ve kahvaltı salonları
Kantin, yemekhane, okul ve hastane mutfakları
AVM food court'ları, gıda kamyonları ve seyyar tezgâhlar

Hazır ambalajlı ürünlerin (şişe içecek, paketli atıştırmalık gibi) kendi etiket kuralları ayrıdır; bu yazı, işletmenin kendi hazırladığı ve sunduğu yiyecek-içeceklere odaklanır.

3. Menüde Hangi Bilgiler Olmalı?

Bilgi	Ne anlama geliyor?	Durum
Gıdanın adı	Tüketicinin neyi sipariş ettiğini anlayacağı ad	Mevcut yükümlülük
Alerjenler	Yönetmelik Ek-1'deki 14 alerjen grubundan üründe bulunanlar	1 Ocak 2020'den beri zorunlu
Alkol ve domuz kaynaklı bileşen	Bileşiminde varsa ürün adıyla birlikte belirtilir	Mevcut yükümlülük (Kılavuz md. 41'de yeniden vurgulandı)
Bileşenler (içindekiler)	Ürünü oluşturan malzemeler	Yeni — takvime göre (bölüm 4)
Enerji değeri (kalori)	Sunulan porsiyonun toplam enerji değeri	Yeni — takvime göre (bölüm 4)

Bildirilmesi gereken 14 alerjen

Bakanlığın toplu tüketim yerleri için yayımladığı listeye göre (Yönetmelik Ek-1):

Gluten içeren tahıllar (buğday, çavdar, arpa, yulaf ve ürünleri)
Kabuklular ve ürünleri
Yumurta ve yumurta ürünleri
Balık ve balık ürünleri
Yer fıstığı ve ürünleri
Soya fasulyesi ve ürünleri
Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)
Sert kabuklu meyveler (badem, fındık, ceviz, kaju, antep fıstığı vb.) ve ürünleri
Kereviz ve ürünleri
Hardal ve ürünleri
Susam tohumu ve ürünleri
Kükürt dioksit ve sülfitler (belirlenen sınırın üzerinde)
Acı bakla ve ürünleri
Yumuşakçalar ve ürünleri

Bakanlık, bu listeyi toplu tüketim yerlerinde asılmak üzere bir afiş olarak da hazırladı. Alerjen bilgisinin yalnızca bir afişte durması yetmez; hangi üründe hangi alerjenin bulunduğu tüketicinin göreceği şekilde belirtilmelidir.

4. Takvim: Hangi İşletme Hangi Tarihe Kadar Uymalı?

Kılavuz'un 47. maddesi işletmeleri üç gruba ayırıyor:

İşletme grubu	Bileşen bildirimi	Enerji (kalori) bildirimi
Ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösterenler	1 Temmuz 2026 (süre doldu)	1 Temmuz 2026 (süre doldu)
Yalnızca bulunduğu il sınırları içinde 3 ve üzeri şubesi olanlar	31 Aralık 2026	31 Aralık 2026
Diğer tüm toplu tüketim yerleri	31 Aralık 2026	31 Aralık 2027

Alerjen bildirimi bu takvimin dışındadır: tüm toplu tüketim yerleri için 2020'den beri zorunlu.

Örneklerle

İstanbul'da 4 şubesi olan bir kafe zinciri: "yalnızca bulunduğu il içinde 3+ şube" grubunda. Bileşen ve kaloriyi 31 Aralık 2026'ya kadar göstermeli.
Tek şubeli bir esnaf lokantası: "diğer" grubunda. Bileşenleri 31 Aralık 2026'ya, kaloriyi 31 Aralık 2027'ye kadar göstermeli.
Türkiye genelinde çok sayıda ilde şubesi olan bir fast-food markası: ulusal zincir grubunda; süre 1 Temmuz 2026'da dolmuş durumda.

Dikkat — yoruma açık alan: Kılavuz "ulusal çapta zincir" için sayısal bir eşik tanımlamıyor. Örneğin iki farklı ilde toplam üç şubesi olan bir işletmenin hangi gruba girdiği metinden kesin olarak çıkmıyor. Böyle bir durumdaysanız daha erken tarihi esas almak ve il müdürlüğünün görüşünü yazılı olarak almak en güvenli yol.

5. Bilgiler Nasıl Gösterilmeli? QR Menü Yeterli mi?

Kılavuz yöntemi serbest bırakıyor; şart, bilginin tüketici tarafından kolayca görülebilmesi ve açıkça okunabilmesi. Kabul edilen araçlar:

Basılı menü
Yazı tahtası veya pano
Broşür
Dijital ekran (ör. menü panoları)
Karekod (QR)

QR menü kullanıyorsanız mutlaka yapmanız gereken

Bilgiyi karekodla veriyorsanız, müşterinin kolayca göreceği bir yerde yazılı bir uyarı bulundurmanız zorunlu. Uyarı iki şeyi söylemeli: bilgiye karekodla ulaşılabildiğini ve karekod okutacak cihazı olmayan müşteriye talep ettiğinde bilginin ayrıca sunulacağını. Masaya veya girişe koyabileceğiniz örnek bir metin:

Ürünlerimizin içerik, kalori ve alerjen bilgilerine bu karekoddan ulaşabilirsiniz. Karekod okutamıyorsanız bilgileri personelimizden isteyebilirsiniz.

Uyarıyı asmak yetmez: telefonu olmayan veya karekod okutamayan müşteri istediğinde bu bilgiyi basılı bir liste ya da personel aracılığıyla gerçekten verebilmelisiniz.

Benzer bir kural fiyat bilgisi için de geçerli: Ticaret Bakanlığı'nın Fiyat Etiketi Yönetmeliği, masalarda fiyat listesinin karekodla da gösterilebileceğini, ancak tüketici talep ederse listenin ayrıca verilmesini şart koşuyor. İki düzenlemenin pratik sonucu aynı: QR menü serbest ama tek başına yetmez. Dijital menüyü temel kanal olarak kullanıp basılı bir yedek bulundurmak en sağlıklı kurgu.

QR menünün kurulumu ve işletmeye sağladıkları için QR Menü Sistemi sayfamıza göz atabilirsiniz.

6. Paket Servis ve Online Siparişler Kapsamda mı?

Evet. Kılavuz, toplu tüketim yerlerinin mesafeli satış yoluyla sunduğu gıdalarda da bileşen ve enerji değeri bilgisinin satın alma aşamasında tüketiciye verilmesini öngörüyor (md. 43.5). Pratikte bu şu kanalların hepsini ilgilendirir:

Kendi web siteniz veya uygulamanız üzerinden alınan siparişler
Yemek sipariş platformlarındaki ürün kartlarınız

Platformlardaki ürün kartlarını da bu gözle ele almanız gerekir; ürün açıklamasını dolduran taraf çoğu zaman işletmenin kendisidir. Menüde yaptığınız her güncellemenin (yeni ürün, reçete değişikliği) online kanallara da yansıdığını kontrol eden bir süreç kurun; aksi halde salondaki menü doğruyken paket servis kartınız eski bilgiyle kalabilir.

7. Kalori (Enerji Değeri) Nasıl Hesaplanır?

Kılavuz metni enerji değerinin hangi birimde ve hangi miktar için gösterileceğini ayrıntılandırmıyor. Tüketici için en anlaşılır ve yaygın uygulama, sunulan porsiyonun toplam enerji değerini (kcal) göstermektir; her malzemenin kalorisini ayrı ayrı listelemek gerekmez. Hesabın sağlam olması için şu adımları izleyin:

Reçeteyi standartlaştırın. Her ürün için porsiyondaki malzemeleri gram veya mililitre olarak yazın. Sos, garnitür ve servis yağı da dahil.
Her malzemenin enerji değerini belirleyin. Hazır ambalajlı malzemelerde tedarikçi etiketindeki beslenme bildirimini kullanın. Ambalajsız malzemelerde Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı TÜRKOMP gibi bilimsel kaynaklardan yararlanılabilir; gerekirse laboratuvar analizi yaptırılabilir.
Gramajla çarpıp toplayın. Malzeme miktarı × 100 gramdaki enerji değeri ÷ 100 hesabını her malzeme için yapın ve porsiyon toplamını bulun.
Varsayımları kayıt altına alın. Hangi kaynağı, hangi gramajı kullandığınızı saklayın; resmî kontrolde hesabın nasıl yapıldığını gösterebilmeniz gerekir.
Reçete değişince yeniden hesaplayın. Tedarikçi, gramaj veya malzeme değişikliği kaloriyi doğrudan etkiler.

Reçete bazlı stok ve food cost takibi yapan işletmeler burada avantajlı başlar: porsiyon gramajları zaten sistemde tanımlı olduğu için bileşen listesi ve kalori hesabı aynı veriden türetilebilir. Food cost için gramaj standardı kurmayı Food Cost Nedir? Restoranda Maliyet Nasıl Hesaplanır yazımızda adım adım anlattık.

8. Uyum Kontrol Listesi: 10 Adım

İşletmenizin hangi takvim grubunda olduğunu belirleyin (bölüm 4); belirsizse il müdürlüğüne danışın.
Menüdeki tüm ürünlerin listesini çıkarın — içecekler, tatlılar, soslar ve günün menüsü dahil.
Her ürün için standart reçete ve porsiyon gramajı yazın.
Tedarikçi etiketlerinden bileşen ve alerjen bilgilerini toplayın; ambalajsız malzemeler için tedarikçiden yazılı bilgi isteyin.
Ürün × 14 alerjen matrisini hazırlayın; alkol ve domuz kaynaklı bileşenleri ayrıca işaretleyin.
Her ürünün porsiyon enerji değerini hesaplayın ve hesap kayıtlarını saklayın.
Gösterim yöntemini seçin (menü, pano, dijital ekran, QR); QR kullanıyorsanız yazılı uyarıyı ve basılı yedeği hazırlayın.
Online sipariş kanallarındaki ürün kartlarını aynı bilgilerle güncelleyin.
Servis personelini bilgilendirin: müşteri sorduğunda alerjen ve içerik bilgisini nereden bulacağını bilsin.
Menü veya reçete her değiştiğinde bilgileri güncelleyen bir sorumlu ve süreç belirleyin.

9. Çok Şubeli İşletmeler İçin Asıl Zorluk: Tutarlılık

Tek şubede bu iş bir tablo ile yönetilebilir. Şube sayısı arttıkça risk hesaplamada değil tutarlılıkta başlar: bir şubede reçete değişir, diğerinde eski gramaj kullanılmaya devam eder; salondaki menü güncellenir, paket servis kartı güncellenmez. Üstelik takvimdeki en erken tarihler de çok şubeli işletmeler için belirlenmiş durumda.

Bu yüzden zincir ve çok şubeli işletmelerde bileşen ve kalori bilgisini şube şube değil, merkezde tek bir reçete ve menü kaynağından yönetmek gerekir. Merkezi menü ve reçete yönetimi, şubeler arası standart ve raporlama ihtiyaçlarını Çok Şubeli / Zincir Restoran İçin POS Seçimi rehberimizde ayrıntılı ele aldık.

10. robotPOS ile İçerik, Kalori ve Alerjen Bilgisi

robotPOS'un QR menü, self servis kiosk ve online sipariş ürünleri, ürün bazında içerik (bileşen), kalori ve alerjen bilgisi göstermeyi destekler. Böylece düzenlemenin istediği bilgiyi, müşterinin sipariş verdiği üç kanalda aynı kaynaktan sunabilirsiniz:

Kanal	Düzenlemedeki karşılığı
QR menü (masada)	Karekodla bilgilendirme — Kılavuz md. 41. Masadaki yazılı uyarı ve karekod okutamayan müşteri için basılı yedek işletmenin sorumluluğundadır.
Self servis kiosk	Dijital ekranla bilgilendirme — Kılavuz md. 41
Online sipariş	Mesafeli satışta satın alma aşamasında bilgilendirme — Kılavuz md. 43.5

Önemli: sistem bilgiyi gösterir; bileşenlerin, alerjenlerin ve kalori değerlerinin doğru belirlenmesi ve girilmesi işletmenin sorumluluğundadır. Bölüm 7 ve 8'deki reçete ve hesap disiplini bu yüzden her durumda gereklidir. Yemek sipariş platformlarındaki ürün kartlarınızı da ayrıca güncellemeyi unutmayın.

11. Sıkça Sorulan Sorular

Menüde kalori yazmak zorunlu mu?

Evet, toplu tüketim yerleri için zorunlu; ancak süre işletme grubuna göre değişir. Ulusal zincirlerde 1 Temmuz 2026'da başladı, aynı ilde 3 ve üzeri şubesi olanlarda son tarih 31 Aralık 2026, diğer işletmelerde 31 Aralık 2027.

Alerjen bilgisi yeni bir zorunluluk mu?

Hayır. Toplu tüketim yerlerinde alerjen bilgisinin tüketiciye sunulması 1 Ocak 2020'den beri zorunlu. Yeni olan, bileşenlerin (içindekiler) ve enerji değerinin de gösterilmesi.

QR menü kullanmak zorunlu mu?

Hayır. Bilgiler basılı menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekodla verilebilir. Karekod kullanılıyorsa bunu belirten yazılı bir uyarı bulundurulmalı ve karekod kullanamayan müşteriye bilgi talep ettiğinde ayrıca sunulmalıdır.

Paket servis siparişlerinde de kalori ve içerik göstermek gerekiyor mu?

Evet. Kılavuz, mesafeli satışta bileşen ve enerji değeri bilgisinin satın alma aşamasında tüketiciye verilmesini öngörüyor. Kendi siteniz ve yemek sipariş platformlarındaki ürün kartlarınızı da bu gözle güncellemeniz gerekir.

Kalori değeri nasıl hesaplanır?

Standart reçetedeki her malzemenin gramajı, o malzemenin enerji değeriyle çarpılır ve porsiyon için toplanır. Ambalajlı malzemelerde etiket bilgisi, ambalajsızlarda TÜRKOMP gibi bilimsel veri tabanları veya laboratuvar analizi kullanılabilir. Hesap yöntemini kayıt altında tutmak önemlidir.

İki farklı ilde toplam 3 şubem var, hangi gruptayım?

Kılavuz "ulusal çapta zincir" için sayısal bir eşik tanımlamadığı için bu durum yoruma açıktır. Daha erken tarihi esas almak ve bağlı olduğunuz il müdürlüğünden yazılı görüş almak en güvenli yoldur.

robotPOS menüde kalori ve alerjen bilgisi gösterebilir mi?

Evet. robotPOS'un QR menü, self servis kiosk ve online sipariş ürünleri ürün bazında içerik, kalori ve alerjen bilgisi göstermeyi destekler. Bilgilerin doğru belirlenmesi ve sisteme girilmesi işletmenin sorumluluğundadır.

12. Sonuç

Bu düzenleme işletmelerden yeni bir menü tasarımından çok veri disiplini istiyor: standart reçete, doğru gramaj, güncel alerjen matrisi ve her kanalda aynı bilgi. Bu altyapıyı bir kez kuran işletme için kalori ve içerik bilgisini göstermek rutin bir güncellemeye dönüşür; kurmayan işletme için her menü değişikliği bir uyum riskidir.

İçerik, kalori ve alerjen bilgisini QR menü, kiosk ve online sipariş kanallarınızda nasıl gösterebileceğinizi görmek için ücretsiz demo talep edebilirsiniz. Menü, reçete ve şube yönetiminin tamamı için robotPOS Restoran Programı sayfasına göz atın.